Ky informacion mund t`ju ndihmojë ju të kuptoni më shumë rreth sindromit të zorrës së irrituar dhe se cfarë mund të bëni ju për të zvogëluar rrezikun tuaj për këtë gjendje.

Ndajeni informacionin me të gjithë njerëzit e tjerë që njihni.

Sindromi i zorrës së irrituar – cfarë është

• Sindromi e zorrëve të irrituara (IBS) është një gjendje kronike e zakonshme që prek zorrën e trashë (kolonin)

Kush preket nga sindromi i zorrës së irrituar?

• IBS është shumë e zakonshme, dhe haset deri në 15% të popullsisë së Shteteve të Bashkuara
• Në vendet perëndimore, IBS duket se prek gratë dy herë më shpesh se burrat
• Shumica e njerëzve me IBS zhvillojnë simptomat e para para moshës 40 vjeç, me shumë pacientë që kujtojnë fillimin e simptomave gjatë fëmijërisë ose moshës së re

Llojet e sindromit të zorrës së irrituar

Ka katër nënkategori të IBS, secila me prevalencë të barabartë (rreth 25% secila):

• Kryesisht diarre dhe siklet abdominal (IBS-D)
• Kryesisht konstipacion dhe siklet abdominal (IBS-C)
• Alternim i feceve të ujshme (diarre) dhe konstipacionit dhe siklet abdominal (IBS-miks)
• Nëntipi i papërcaktuar (IBS-U) - simptomat variojnë

Është e rëndësishme të theksohet se sindromi i zorrës së irrituar është shumë i ndryshëm nga sëmundja inflamatore e zorrëve.

Simptomat dhe shenjat e sindromit të zorrës së irrituar

Simptoma kryesore e IBS është dhimbja e barkut ose siklet/diskomfort abdominal i lidhur me një ndryshim në zakonet e defekimit

Pacientët me IBS mund të përshkruajnë sikletin abdominal në mënyra të ndryshme, të tilla si:

• dhimbje të mprehta
• krampe, fryrje e barkut
• distendim abdominal
• ndjenja e plotësisë abdominale
• djegie

Dhimbja mund të nxitet apo stimulohet nga ngrënia e ushqimeve të veçanta, pas një vakti, stres emocional, kapsllëku ose diarreja

Njerëzit me IBS mund të përjetojnë simptoma që nuk lidhen me zorrën, duke përfshirë dhimbjet e kokës, crregullime gjumi, ankth ose depresion, etj.

Disa njerëz me IBS janë në gjendje të tolerojnë shumë mirë simptomat e tyre dhe vazhdojnë normalisht rutinën e tyre. Të tjerët ndjejnë se simptomat e tyre ndikojnë në cilësinë e tyre të jetës, duke përfshirë vështirësitë për të shkuar në punë ose për të bërë aktivitete të tjera të rëndësishme

Shpesh, stresi shoqërohet me fillimin e simptomave; simptomat pastaj përmirësohen kur stresi zhduket. Pacientët e tjerë mund të përjetojnë episode të rastësishme IBS që nuk kanë ndonjë shkak të dukshëm. Pacientë të tjerët mund të kenë periudha të gjata simptomash, të pasuara nga periudha të gjata pa simptoma

Figura. Shenjat dhe simptomat e IBS

Shkaqet

Shkaku i saktë i IBS nuk dihet. Por faktorët e mëposhtëm duket se luajnë një rol në shfaqjen e sëmundjes:

• Kontraktimet muskulore në zorrët e holla – nëse janë më të gjata dhe më të forta se sa normalja ose ato më të dobëta se zakonisht mund të stimulojnë sëmundjen
• Anomalitë në nervat e sistemit tretës
• Inflamacioni i zorrëve të holla
• Infeksionet e rënda
• Ndryshimet në mikroflorën bakteriale të zorrës

Faktorët nxitës përfshijnë: alergjitë ushqimore, stresi dhe hormonet femërore

Faktorët e rrezikut

Faktorët e rrezikut të sindromit të zorrës së irrituar përfshijnë:

• Mosha e re - IBS ndodh më shpesh tek njerëzit nën 50 vjeç
• Gjinia femër
• Historia familjare e IBS
• Probleme të shëndetit mendor - Ankthi, depresioni dhe çështje të tjera të shëndetit mendor lidhen me IBS
• Një histori e abuzimit seksual, fizik ose emocional gjithashtu mund të jetë një faktor rreziku

Komplikimet e sindromit të zorrës së irrituar

Komplikacionet e IBS përfshijnë:

• Hemorroide
• Uljen e cilësisë së jetës
• Crregullime të gjendjes shpirtërore – depresion ose ankth

Parandalimi

Menaxhimi i stresit mund të parandalojë ose lehtësojë simptomat e sindromit të zorrës së irrtiuar, nëpërmjet:

• Këshillimit
• Ushtrimeve relaksuese progresive
• Trajnimi për t’u përqëndruar në momentin aktual dhe të mos mendosh për shqetësimet potenciale të të ardhmes

Ekzaminimet për diagnozën e IBS

• IBS diagnostikohet bazuar vetëm në praninë e simptomave specifike dhe historinë klinike të pacientit. Grupet ndërkombëtare të kërkimit shkencor kanë ndihmuar në përcaktimin e simptomave për diagnozën IBS  (kriteret e reja Roma IV)
• Aktualisht nuk ka teste laboratorike ose analiza imazherike për të diagnostikuar IBS
• Një gastroenterolog i trajnuar dhe me përvojë mund të dallojë simptomat klasike të IBS nga simptomat e tjera që mund të nxisin një vlerësim për të përjashtuar sëmundjet e tjera

Diagnoza e IBS fillon me një ekzaminim të plotë fizik gjatë të cilit pacienti përshkruan simptomat dhe historinë mjekësore të tij/saj. Mjeku mund të diagnostikojë IBS në bazë të simptomave dhe historisë, por gjithashtu do të ketë në vëmendje elemente të tjera që sugjerojnë nevojën për të kërkuar një diagnozë tjetër. Këto elemente përfshijnë:

• Fillimi i simptomave në një person që është më shumë se 50 vjeç
• Humbje e pashpjegueshme e peshës trupore
• Anemia (niveli i ulët i hekurit)
• Fakte për hemoragji gastrointestinale
• Dhimbje ose simptoma të tjera që zgjojnë pacientin gjatë natës

Nëse pacienti ka simptoma të IBS dhe një nga elementët e mësipërm, ndoshta ai/ajo do të ketë  nevojë për një ekzaminim më të hollësishëm. Mund të kërkohen teste të tjera në varësi të simptomave

Trajtimi i sindromit të zorrës së irrituar

Qëllimi i trajtimit të IBS është të sigurojë lehtësimin e simptomave të pacientëve

Regjimi i saktë i trajtimit do të varet nga lloji dhe ashpërsia e simptomave të sëmundjes

Suksesi i trajtimit shpesh varet nga të kuptuarit e mirë të sëmundjes IBS dhe si trajtohet. Për fat të mirë, ka qasje dietike, farmakologjike dhe sjelljeje që mund të ndihmojnë dhe ato duhet të individualizohen për cdo pacient. Prandaj bëjini mjekut tuaj shumë pyetje dhe ndihmoni mjekun tuaj të mësojë se çfarë është e rëndësishme për ju. Pacientët me marrëdhënie më të mira me mjekun e tyre shpesh raportojnë se kanë një kontroll më të mirë të simptomave të tyre

Shumë pacientë shqetësohen për simptomat e tyre dhe çfarë do t'u ndodhë atyre në të ardhmen. IBS është shqetësuese dhe e parehatshme, por vetë IBS nuk rrit rrezikun për ndonjë gjendje shëndetësore të ardhshme

Trajtimi i IBS dhe simptomave shoqëruese të saj duhet të individualizohet për cdo pacient, dhe mund të përfshijë:

• Ndryshimet e dietës
• Medikamentet
• Psikoterapinë
• Terapitë alternative

Ndryshimet e dietës

• Fryrja e barkut, dhimbja e barkut dhe diarreja mund t'i përgjigjen modifikimit dietik. Për shembull, kafeina ose ushqimet yndyrore stimulojnë kontraktimet e kolonit, kështu që dikush me IBS dhe diarre mund të ketë përmirësim duke zvogëluar konsumin e përditshëm të pijeve dhe ushqimeve të pasura me kafeinë
• Njerëzit që përjetojnë fryrje dhe parehati të barkut mund të përfitojnë nga konsumi i më pak ushqimeve që përmbajnë karbohidrate që nuk treten mirë në zorrën e hollë. Për shembull, konsumi i ushqimeve që përmbajnë sasi të mëdha të laktozës, fruktozës dhe sorbitolit, mund të rrisë prodhimin e gazit në zorrë, duke shkaktuar më shumë fryrje barku, diarre dhe/ose siklet abdominal tek pacientët me IBS.
• Shumë ushqime të shëndetshme, duke përfshirë disa fruta dhe perime, përmbajnë këto lloje të karbohidratesh fermentuese, përveç fibrave, një burim tjetër të prodhimit të gazit në zorrë. Gjetja e balancës së duhur të ushqimeve të shëndetshme mund të jetë një sfidë për pacientët me IBS. Pyetni mjekun nëse mund të përfitoni nga një test i dietës me nivel të ulët të FODMAPs (oligosakaride, disakaride, monosakaride dhe poliole të fermentueshme) që, sic tregojnë studimet shkencore, ndihmon në uljen e prodhimit të gazit, dhimbjes së barkut dhe fryrjes abdominale tek  pacientët me IBS
• Puna me një nutricionist është gjithmonë e rekomanduar për të siguruar që pacienti po merr të gjitha lëndët ushqyesve të nevojshme, pa marrë parasysh dietën që ai/ajo po përdor

Medikamentet

Ka disa ilaçe që mund të përdoren për të trajtuar IBS.

• Relaksuesit e muskujve të lëmuar: Këto janë më të mirat për lehtësimin ose parandalimin e krampeve intestinale
• Medikamentet antidiarreike: Medikamentet për pacientët me diarre ngadalësojnë tranzitin intestinal të ushqimeve dhe zvogëlojnë frekuencën e lëvizjeve të zorrëve, ndërkohë që përmirësojnë konsistencën e feceve
• Laksativët: Këto përdoren për pacientët që kanë konstipacionin si simptomë mbizotëruese
• Antibiotikët: Përdoren në përpjekje për të ndryshuar përbërjen e florës së zorrëve që mund të jetë përgjegjës për fermentimin e karbohidrateve të tretura keq/dobët
• Antidepresantë me dozë të ulët: Nëse dhimbjet dhe diarreja janë simptomat mbizotëruese, pacientët mund të lehtësohen me këto ilaçe që veprojnë në sistemin nervor të zorrëve për t’a bërë atë më pak reaktiv ndaj ushqimeve të konsumuara ose  stresit emocional.

Psikoterapia

• Ekziston një lidhje e fortë midis sistemit nervor dhe funksionimit të kolonit. Stresi luan një rol të rëndësishëm në frekuencën dhe ashpërsinë e simptomave në pacientët me IBS. Një histori e ngjarjeve stresuese të jetës ose një situatë e tanishme stresuese shpesh mund të paraprijnë IBS-në. Disa pacientë që kanë humbur njerëzit e dashur të tyre raportojnë fillimin e simptomave menjëherë pas humbjes. Të tjerë me një histori të depresionit vërejnë se kur depresioni rishfaqet simptomat e tyre përkeqësohen. Ndonjëherë ankthi ose depresioni ndodhin me fillimin e simptomave të IBS-së.
• Nëse stresi emocional është një shkaktar për simptomat e pacientit, mund të përdoren disa ndërhyrje psikologjike. Më e studiuara është terapia njohëse e sjelljes, e cila ka rezultuar e efektshme për IBS-në. Kjo lloj terapie ofrohet nga një profesionist i trajnuar për shëndetin mendor. Hipnoterapia gjithashtu mund të ndihmojë në menaxhimin e simptomave të IBS-së

Terapitë Alternative

• Disa probiotikë janë treguar të dobishëm në menaxhimin e disa simptomave të IBS
• Akupunktura mund të jetë e dobishme në menaxhimin e ankthit, fibromialgjisë, migrenës dhe pagjumësisë të lidhur me IBS. Akupunktura gjithashtu mund të ketë një efekt të drejtpërdrejtë gastrointestinal duke ndryshuar lëvizshmërinë e GI dhe perceptimin e dhimbjes
• Masazhi terapeutik mund të ndihmojë në zvogëlimin e ankthit dhe lehtësimin e stresit

Shpesh, një qasje e integruar që kombinon këto terapi mund të jetë trajtimi më i mirë. Në qendra të ndryshme shëndetësore shumë nga këto trajtime janë në dispozicion dhe ofrohen nga profesionistë me eksperiencë dhe me përkushtimin e duhur. Idealisht, ekipi i trajtimit duhet të përfshijë gastroenterologët, nutritionistët, akupuncturistët, terapistët e masazhit dhe psikoterapistët.

Pyesni mjekun tuaj për ekzaminimet për sindromin e zorrës së irrituar që ofrohen në qytetin ku ju banoni.

Konsultohuni me mjekun e qëndrës suaj shëndetësore për cdo informacion që ju  kërkoni të dini.

Konsultohuni online me mjekun

Shih materialin Video (intervista me mjekun; intervista me personel mjekësor, testimonials, vox pop)