Ky informacioni mund t`ju ndihmojë ju të kuptoni më shumë rreth sëmundjeve vaskulare periferike dhe se cfarë mund të bëni ju për të zvogëluar rrezikun tuaj për këtë gjendje.

Ndajeni informacionin me të gjithë njerëzit e tjerë që njihni.

Sëmundjet vaskulare periferike – cfarë janë

Sëmundjet vaskulare periferike (PVD) është një term i gjerë që përfshin një grup gjendjesh që ndikojnë në enët e gjakut, duke përfshirë enët e zemrës dhe të trurit, si dhe çrregullimet limfatike dhe vaskulitidet.

PVDs janë një shkak i rëndësishëm i ngjarjeve të mëdha kardiovaskulare. Në vijim po përmbledhim shkurtimisht sëmundjen arteriale periferike, sëmundjet venoze dhe vaskulitidet.

Sëmundja arteriale periferike

• Përkufizimi: Sëmundja arterial periferike i referohet obsktruksionit të pjesshëm ose të plotë të furnizimit me gjak arterial të gjymtyrëve të sipërme dhe/ose të poshtme
• Epidemiologjia: rritet me moshën. Më e zakonshme tek pacientët me sëmundje kardiovaskulare dhe diabetikët
• Etiologjia: ateroskleroza
• Tabloja klinike: shumica e rasteve janë asimptomatikë. Në fazat e hershme shfaqet klaudikacioni. Ishemia akute e gjymtyrëve mund të jetë një komplikacion
• Ekzaminimet: Indeksi i presionit kyc-krah dhe eko Doppler
• Menaxhimi: Modifikime të stilit të jetesës. Trajtimi mjekësor më i mirë i mundshëm dhe terapi simptomatike/farmakologjike. Rivaskularizimi indikohet nëse ka ishemi aktue, ishemi kritike të gjymtyrëve dhe nëse ka simptoma të shprehura.

Figura. Sëmundja arteriale periferike

Ishemia kronike e gjymtyrëve

• Përkufizimi: Ishemia kronike e gjymtyrëve është një gjendje ku furnizmi me gjak i gjymtyrëve përkeqësohet me kalimin e kohës si pasojë e progresit të aterosklerozës, me simptoma që shfaqen fillimisht në efort fizik por më pas edhe në qetësi, kur quhet ishemia kritike e gjymtyrëve
• Epidemiologjia: incidenca rritet me moshën: 1 në 10 pacientë mbi 60 vjec kanë prova të sëmundjes arteriale periferike
• Etiologjia: ateroskleroza është sëmundja kryesore bazë për zhvillimin e ishemisë kronike të gjymtyrëve. Kjo përshpejtohet nga prania e faktorëve të tjerë të rrezikut kardiovaskular
• Tabloja klinike: simptomat kardinale janë klaudikacioni intermitent dhe dhimbja në qetësi e përcaktuar nga ashpërsia e aterosklerozës dhe prania e vazave kolaterale. Sëmundja është asimptomatike në 2/3 e rasteve
• Ekzaminimet: Linja e parë: testet e gjakut, për të vlerësuar funksionin renale dhe praninë e faktorëve të rrezikut kardiovaskular (lipidet, glukoza) dhe aneminë. Eko (indeksi i presionit kyc-krah), eko Doppler. Linja e dytë: eko Duplex, angiographia me CT ose rezonancë magnetike
• Menaxhimi: Modifikime të stilit të jetesës. Trajtimi mjekësor më i mirë i mundshëm dhe terapi simptomatike/farmakologjike. Rivaskularizimi indikohet nëse ka ishemi aktue, ishemi kritike të gjymtyrëve dhe nëse ka simptoma të shprehura. Rivaskularizimi përfshin angioplastikën dhe vendosjen e stenteve, këto janë metodat e preferuara

Ishemia akute e gjymtyrëve

• Përkufizimi: reduktimi i papritur dhe i shpejtë i rrjedhës së gjakut arterial në gjymtyrë
• Etiologjia: tromboza in situ në 60% të rasteve. Embolia arteriale në 30% të rasteve dhe shkaqe të tjera 10%: disekacioni i aortës, trauma, kompresion i jashtëm
• Tabloja klinike: dhimbje e papritur dhe e shpejtë, zbehje, etj.
• Ekzaminimet: Nuk duhen vonuar procedurat rivaskularizuese për të pritur testet diagnostike. Eko Duplex për të vlerësuar vendet e lezionit vaskular okluziv
• Menaxhimi: Masa të përgjithshme: masa reanimuese: ABC; analgjezi, duhet mbledhur ekipi multidisiplinar. Terapi antikoaguluese, heqje e koagulave, rivaskularizim si në rastin e ishemisë kronike të gjymtyrëve. Amputim sipas rastit

Sëmundja venoze periferike

Sëmundja venoze periferike përfshin anomali anatomike dhe funksionale të sistemit venoz, dhe përfshin venat varikoze dhe insuficencën venoze kronike.

Venat varikoze

• Përkufizimi: venat varikoze (VV) i referohen venave sipërfaqësore të përdredhura në mënyrë të pakthyeshme dhe të dilatuara
• Epidemiologjia: incidenca e ngjashme midis meshkjve dhe femrave por femrat kanë më shumë të ngjarë të paraqiten për trajtim. Rritet me moshën. Gati 1/3 e popullsisë vuan nga VV
• Etiologjia: në 95% të rasteve është idiopatike ose primare. Në 5% të rasteve ka një shkak bazë (VV sekondare). Faktorët e rrezikut: shtatzënia, obezitetit, qëndrimi në këmbë për një kohë të gjatë, historia familjare, terapitë hormonale
• Tabloja klinike: shqetësime kozmetike për pamjen e jashtme, kruarje, diskomfort dhe rëndim të këmbëve, dhimbje, edemë, krampe gjatë natës, këmbë që nuk gjejnë qetësi
• Ekzaminimet: eko Duplex
• Menaxhimi: trajto shkakun bazë. Masa për ndryshimin e stilit të jetesës. Procedura invazive

Figura. Venat varikoze

Pyesni mjekun tuaj për ekzaminimet për sëmundjet vaskulare periferike që ofrohen në qytetin ku ju banoni.

Konsultohuni me mjekun e qëndrës suaj shëndetësore për cdo informacion që ju  kërkoni të dini.

Konsultohuni online me mjekun

Shih materialin Video (intervista me mjekun; intervista me personel mjekësor, testimonials, vox pop)