Ky informacioni mund t`ju ndihmojë ju të kuptoni më shumë rreth sëmundjes ishemike të zemrës (SIZ) dhe se cfarë mund të bëni ju për të zvogëluar rrezikun tuaj për këtë gjendje

Ndajeni informacionin me të gjithë njerëzit e tjerë që njihni

Sëmundja Ishemike e Zemrës – cfarë është

• Sëmundja Ishemike e Zemrës (SIZ) i referohet një grupi gjendjesh shëndetësore të karakterizuara nga mungesa e balancës midis kërkesës për oksigjen të miokardit dhe furnizimit me oksigjen në favor të kërkesës, duke rezultuar në hiopksi (ulje e nivelit të oksigjenit) të muskulit të zemrës, që mund të avancojë deri në infarkt
• SIZ njihet dhe me termin “Sëmundja e Arterieve Koronare”

Sa e rrezikshme është SIZ?

Sëmundja ishemike e zemrës, nëse nuk trajtohet dhe menaxhohet në kohë, mund të cojë deri në infarkt të miokardit (atak kardiak), i cili në disa raste mund të jetë fatal

Simptomat dhe shenjat e SIZ

Kur arteriet koronare ngushtohen, ato nuk mund të furnizojnë zemrën me sasinë e duhur të gjakut të pasur me oksigjen, vecanërisht gjatë aktiviteti fizik. Fillimisht mund të mos ketë simptoma por, ndërsa ngushtimi përparon, mund të shfaqet kjo tablo klinike:

• Dhimbje gjoksi (angina) – zakonisht perceptohet në mes të kraharorit ose në të majtë, dhe zakonisht nxitet nga stresi fizik ose emocional. Dhimbja zakonisht zhduket brenda disa minutave pas ndalimit të aktivitetit që e shkaktoi atë. Sidomos tek gratë, dhimbja mund të jetë e mprehtë dhe të përhapet në qafë, krahë ose shpinë.
• Vështirësi në frymëmarrje ose lodhje ekstreme gjatë sforcimit fizik.
• Atak kardiak 

Shkaqet e SIZ

SIZ zakonisht shkaktohet nga reduktimi i rrjedhës së gjakut. Mospërputhja midis kërkesës dhe furnizimit zakonisht shkaktohet nga:

• Ateroskleroza e arterieve koronare - Ateroskleroza nxitet nga duhanpirja, presioni i lartë i gjakut, niveli i lartë i kolesterolit, diabeti ose rezistenca insulinike dhe stili sedentar i jetesës

Faktorët e rrezikut të SIZ

Faktorët e rrezikut të sëmundjes së arterieve koronare (SIZ) janë:

• Mosha e avancuar
• Gjinia mashkullore (por rreziku tek femrat rritet pas menopauzës)
• Historia familjare për sëmundje të zemrës (rreziku është më i lartë nëse babai osë vëllai juaj ka patur sëmundje zemre para moshës 55 vjec ose nëse nëna ose motra kanë vuajtur nga zemra para moshës 65 vjec)
• Duhanpirja
• Presioni i lartë i gjakut
• Niveli i lartë i kolesterolit
• Diabeti
• Mbipesha ose obeziteti
• Mungesa e aktivitetit fizik
• Stresi i lartë
• Përdorimi i një diete jo të shëndetshme

Ndonjëherë SIZ zhvillohet në mungesë të faktorëve klasikë të rrezikut

Disa faktorë të tjerë të rrezikut përfshijnë:

• Apnenë e gjumit
• Proteinën C-reaktive me ndjeshmëri të lartë
• Niveli i lartë i triglicerideve
• Nivelet e larta të homocisteinës – ky aminoacid që ndihmon për të prodhuar proteina dhe ndërtuar dhe mbajtur indet mund të rrisë rrezikun e SIZ 
• Preeklampsia – kjo gjendje që shfaqet gjatë shtatzënisë rrit presionin e gjakut dhe rrjedhimisht dhe rrezikun e SIZ
• Përdorimi i tepërt i alkoolit
• Sëmundjet autoimune – lupus dhe gjendjet e tjera reumatologjike inflamatore rrisin rrezikun e SIZ

Komplikacionet e SIZ

Komplikacionet e SIZ varen nga arteria e prekur:

• Dhimbja e gjoksit (angina)  
• Atak kardiak (infarkti)
• Dështimi i zemrës – kjo ndodh kur mungesa kronike e oksigjenit dëmton zemrën duke i bërë rrahjet e saj tepër të dobëta për të shtyrë përpara sasinë e duhur të gjakut në trup
• Aneurizmat –  fryrja e një zone të murit të arteries mund të shkaktojë dhimbje dhe pulsime të crregullta, që është një urgjencë mjekësore. Anurizma mund të cahet dhe gjakrrjedhja pasuese mund të kërcënojë jetën
• Ritëm anormal të zemrës (aritmi) – Furnizimi jo i mirë me oksigjen mund të dëmtojë sistemin elektrik të zemrës

Parandalimi i SIZ

Parandalimi i sëmundjes duhet të jetë në ballë të strategjisë së menaxhimit të çdo klinicsti. Adresimi i faktorëve të stilit të jetesës padyshim do të japë një përfitim më të madh për pacientin në terma afatgjatë

Pacientët mbi moshën 40 vjeç ose ata që kanë një rezultat rreziku kardiovaskular më të madh se 10% duhet të vlerësohen formalisht

Ndryshimet e stilit të jetesës që përdoren për të trajtuar SIZ mund gjithashtu t’a parandalojnë atë. Këto përfshijnë:

• Ndalimin e duhanpirjes
• Kontrollin e presionit të lartë të gjakut, kolesterolit dhe diabetit
• Angazhimin në aktivitet fizik të rregullt
• Përdorimin e ushqimeve të shëndetshme me pak yndyrë, pak kripë, me shumë fruta dhe zarzavate dhe drithëra të plota
• Mbajtja e një peshe trupore të shëndetshme
• Menaxhimi dhe reduktimi i stresit

Ekzaminimet për diagnozën e SIZ

Ekzaminimet për atersoklerozën përfshijnë:

• Gjaku komplet
• Testet e funksionit të mëlcisë dhe tiroides
• EKG; ekokardiograma
• Testi i stresit
• Kateterizimi kardiak dhe angigrama
• Skanimi i zemrës

Trajtimi i SIZ

Ndryshimi i stilit të jetesës

• Optimizo menaxhimin e faktorëve të rrezikut

Medikamentet

• Ofroni një linjë të parë të beta-bllokuesve ose bllokuesit e kanaleve të kalciumit
• Medikamentet që modifikojnë nivelin e kolesterolit
• Aspirina
• Nitroglicerina
• Inhibitorët e enzimës konvertuese të angiotenzinës (ACE) dhe bllokuesit e receptorëve II të angiotenzinës
• Nëse ndonjë nga medikamentet është i kundraindikuar në kombinim, merrni parasysh shtimin e një nitrati me veprim të gjatë, nicorandil, ivabradine ose ranolazine.

Procedurat kirurgjike

• Angioplastikën dhe vendosjen e stenteve – në rast të ngushtimit apo bllokimit të arterieve koronore, këto procedura sigurojnë zgjerimin e tyre
• Kirurgjia e bypass-it – në këtë rast krijohet një arterie e re nga materiale të marra nga vende të tjera të trupit të pacientit ose materiale sintetike, për të siguruar furnizimin normal me gjak të zonës së prekur, duke anashkaluar arterien e dëmtuar nga ateroskleroza.

Figura. Stenti i arteries koronare

Figura. Kirurgjia e bypass-it koronar

Mjekësia alternative për SIZ

Disa ushqime mund të reduktojnë rrezikun e sëmundjes së arterieve koronare:

• Peshku dhe vaji i peshkut
• Farat dhe vaji i lirit
• Burime të tjera të acideve yndyrore omega-3

Suplemente të tjera të dobishme përfshijnë:

• Acidi alfa-linoleik (ALA)
• Kakao
• Koenzima Q10
• Hudhra
• Sitostanoli (i gjendur në disa lloje margarinash)

Pyesni mjekun tuaj për ekzaminimet për sëmundjen e arterieve koronare që ofrohen në qytetin ku ju banoni.

Konsultohuni me mjekun e qëndrës suaj shëndetësore për cdo informacion që ju  kërkoni të dini.

Konsultohuni online me mjekun

Shih materialin Video (intervista me mjekun; intervista me personel mjekësor, testimonials, vox pop)