Ky informacion mund t`ju ndihmojë ju të kuptoni më shumë rreth konstipacionit dhe se cfarë mund të bëni ju për të zvogëluar rrezikun tuaj për këtë gjendje.

Ndajeni informacionin me të gjithë njerëzit e tjerë që njihni.

Konstipacioni – cfarë është

• Konstipacioni (kapsllëku) kronik është lëvizja e rrallë e zorrëve (defekimi i rrallë) ose kalimi i vështirë i feceve që vazhdon për disa javë ose më gjatë
• Kapsllëku përgjithësisht përshkruhet si më pak se tre defekime në javë

Kush preket nga konstipacioni?

• Megjithëse kapsllëku rastësor është shumë i zakonshëm, disa njerëz përjetojnë kapsllëk kronik që mund të ndërhyjë në aftësinë e tyre për të kryer detyrat e tyre të përditshme

Simptomat dhe shenjat e konstipacionit

Kapsllëku mund të konsiderohet kronik nëse keni përjetuar dy ose më shumë nga simptoma dhe shenjat e mëposhtme gjatë tre muajve të fundit

Shenjat dhe simptomat e kapsllëkut kronik përfshijnë:

• Më pak se tre episode defekimi në javë
• Fece të rrumbullakosura (si salcice) ose të forta
• Sforcimi për të defekuar
• Ndjesia sikur ka një bllokim në rektum që parandalon defekimin
• Ndjesia e zbrazjes së paplotë të rektumit
• Nevoja për ndihmë për të zbrazur rektumin, të tilla si duke përdorur duart për të shtypur në barkun tuaj dhe përdorimi i gishtit për të hequr fecet nga rektumi

Figura. Konstipacioni kronik

Shkaqet e konstipacionit

Konstipacioni më shpesh ndodh kur fecet lëvizin shumë ngadalë përmes traktit të tretjes ose nuk mund të eliminohen në mënyrë efektive nga rektumi, gjë që mund të shkaktojë që fecet të bëhen të forta dhe të thata. Kapsllëku kronik ka shumë shkaqe të mundshme

Bllokime në zorrën e trashë ose rektum

Bllokimet në zorrën e trashë ose në rektum mund të ngadalësojnë ose ndalojnë lëvizjen e feceve. Shkaqet përfshijnë:

• Fizurën anale
• Obstruksion të zorrëve
• Kancer i zorrës së trashë
• Ngushtimi i zorrës së trashë (striktura e zorrëve)
• Kancer tjetër i barkut që shtyp zorrën e trashë
• Kancer rektal
• Dalja e rektumit përmes murit të pasëm të vaginës (rektocele)

Problemet me nervat rreth zorrës së trashë dhe rektumit

Problemet neurologjike mund të ndikojnë në nervat që shkaktojnë kontraktimin e muskujve në zorrën e trashë dhe rektumin dhe bëjnë lëvizjen e feceve përmes zorrëve. Shkaqet përfshijnë:

• Neuropati autonome
• Skleroza e shumëfishtë
• Sëmundja Parkinson
• Lëndimi i shtyllës kurrizore
• Goditje cerebrale

Vështirësi me muskujt e përfshirë në defekim

Problemet me muskujt e legenit të përfshirë në defekim mund të shkaktojnë kapsllëk kronik. Këto probleme mund të përfshijnë:

• Pamundësia për të relaksuar muskujt e legenit për të lejuar defekimin (anizmus)
• Muskujt e legenit nuk bashkërendojnë relaksimin dhe tkurrjen në mënyrë korrekte (disinergjia)
• Dobësimi i muskujve të legenit

Gjendjet që crregullojnë hormonet në trup

Hormonet ndihmojnë në balancimin e lëngjeve në trupin tonë. Sëmundjet dhe gjendjet që crregullojnë balancën e hormoneve mund të çojnë në kapsllëk, duke përfshirë:

• Diabetin
• Hiperparatiroidizmin
• Shtatzëninë
• Gjendra tiroide joaktive (hipotiroidizmi)

Faktorët e rrezikut të konstipacionit

Faktorët që mund të rrisin rrezikun e kapsllëkut kronik përfshijnë:

• Adultët  e moshuar
• Gjinia femër
• Dehidrimi
• Dieta me pak fibra
• Mungesë ose pak aktivitet fizik
• Marrja e barnave të caktuara, duke përfshirë sedativët, narkotikët, disa antidepresantë ose medikamente për uljen e presionit të gjakut
• Gjendje të caktuara të shëndetit mendor siç është depresioni ose çrregullimi i ngrënies

Komplikacionet e konstipacionit

Komplikimet e kapsllëkut kronik përfshijnë:

• Fryrja e venave në në anus (hemorroide). Sforcimi për të defekuar mund të shkaktojë ënjtje në venat brenda dhe rreth anusit
• Shqyerje e lëkurës në anus (fizura anale). Një fece e madhe e fortë mund të shkaktojë carje të vogla në anus
• Fece që nuk mund të nxirret jashtë (impakt fekal). Konstipacioni kronik mund të shkaktojë një akumulim të feceve të ngurta që ngecin në zorrët e pacientit
• Zorrë që del nga anusi (prolapsi rektal). Sforcimi për të defekuar mund të shkaktojë një tendosje të tepruar të rektumit duke shkaktuar prolapsin e tij në anus.

Parandalimi i konstipacionit

Masat në vijim mund të ndihmojnë për shmangien e kapsllëkut kronik.

• Përfshini shumë ushqime me shumë fibra në dietën tuaj, përfshirë fasulet, perimet, frutat, drithërat e plota dhe krundet
• Hani më pak ushqime që pëmbajnë sasi të ulët të fibrave siç janë ushqimet e përpunuara dhe produktet e qumështit dhe mishit
• Pini shumë lëngje
• Qëndroni sa më aktiv dhe përpiquni të bëni vazhdimisht aktivitet fizik
• Mundohuni të menaxhoni stresin
• Mos e injoroni dëshirën për të defekuar (mos e shtyni defekimin)
• Mundohuni të krijoni një orar të rregullt për defekimin, veçanërisht pas një vakti
• Sigurohuni që fëmijët që fillojnë të hanë ushqime të ngurta të marrin shumë fibra me dietën e tyre

Ekzaminimet për diagnozën e konstipacionit

Përveç një ekzaminimi të përgjithshëm fizik dhe një ekzaminimi dixhital rektal, mjekët mund të përdorin testet dhe procedurat e mëposhtme për të diagnostikuar kapsllëkun kronik dhe për të gjetur shkakun e tij:

• Testet e gjakut
• Ekzaminimi i zorrës së trashë dhe pjesë së poshtme të kolonit, ose sigmoides (sigmoidoskopia)
• Ekzaminimi i rektumit dhe të gjithë kolonit (kolonoskopia)
• Vlerësimi i funksionit të muskulit sfinkter të anusit (manometria anorektale)
• Vlerësimi i shpejtësisë së muskulit sfinkter të anusit (test i ekspulsionit të balonës)
• Vlerësimi se sa mirë kalon ushqimi përmes zorrës së trashë (studimi i tranzitit të  kolonit). Në këtë procedurë, mund të gëlltisni një kapsulë që përmban ose një marker radiopak ose një pajisje regjistrimi pa tel (ëireless). Përparimi i kapsulës përmes zorrës së trashë do të regjistrohet gjatë disa ditëve dhe do të jetë i dukshëm nën rrezet X
• Radioagrafia me rreze X e rektumit gjatë defekimit (defekografia)
• Defekografia në rezonancë magnetike

Trajtimi

Trajtimi i kapsllëkut kronik zakonisht fillon me dietën dhe ndryshimet e stilit të jetesës që synojnë të rrisin shpejtësinë e lëvizjes së feceve përmes zorrëve. Nëse këto ndryshime nuk ndihmojnë, mjeku mund të rekomandojë medikamente ose kirurgji

Ushqimi dhe ndryshimet e stilit të jetesës

Mjeku juaj mund të rekomandojë ndryshimet e mëposhtme për të lehtësuar kapsllëkun tuaj:

• Rritja e konsumit të fibrave. Shtimi i fibrave në dietë rrit peshën e feceve dhe shpejton kalimin e tyre nëpër zorrë (fruta, perime, bukë me drithëra të plota (jo bukë të bardhë)
• Bëni aktivitet fizik shumicën e ditëve të javës. Aktiviteti fizik rrit aktivitetin e muskujve në zorrë. Mundohuni të bëni aktivitet fizik shumicën e ditëve të javës
• Mos e injoroni dëshirën për të defekuar. Merrni sa kohë ju duhet në banjo, duke i lejuar vetes kohë të mjaftueshme për të pasur një defekim pa shqetësime dhe pa u nxituar

Laksativët

Ekzistojnë disa lloje të laksativëve. Secili funksionon disi ndryshe për të lehtësuar defekimin. Preparatet në vijim mund të gjenden dhe pa recetën e mjekut:

• Shtesat e fibrave. Shtojcat e fibrave shtojnë sasinë e feceve. Këto përfshijnë psyllium, kalcium polycarbophil dhe fibra methylcellulose
• Stimulues. Stimuluesit, duke përfshirë bisacodyl, dhe senna-sennosides me gojë, shkaktojnë kontraktimin e zorrët
• Osmotikët. Laksativët osmotikë ndihmojnë lëngjet të lëvizin përmes zorrës së trashë. Shembujt përfshijnë hidroksid magnezik oral, citrate magnez, lactulose, polietilen glycol. Përveç kësaj, polietileni glycol  është në dispozicion me recetë të mjekut
• Lubrifikantët. Lubrifikantë të tillë si vaji mineral lëhtësojnë lëizjen e feceve përmes kolonit
• Zbutësit e feceve. Zbutësit e feceve të tillë si natrium docusate dhe kalciumi docusate  njomin fecet duke thithur ujin nga zorrët
• Preparatet  dhe supostat e klizmës. Klizmat me fosfat natriumi, soapsuds ose klizmat me ujë mund të jenë të dobishme për të nxitur defekimin. Supostet e glicerinës ose bisacodyl gjithashtu mund të zbusin fecet

Medikamente të tjera

Nëse medikamente pa recetë nuk ndihmojnë për të lehtësuar konstipacionin kronik, mjeku mund të rekomandojë ilaçe me recetë, veçanërisht nëse keni sindromë të zorrëve të irrituara.

• Medikamente që thithin ujin nga zorrët. Disa preparate me recetë janë në dispozicion për të trajtuar kapsllëkun kronik
• Llojet e tjera të medikamenteve. Misoprostol, colchicine/probenecid dhe onabotulinumtoxin A (të quajtur edhe botanik toksina tip A ose Botox) punojnë të gjitha në mënyra të ndryshme dhe mund të përdoren për të trajtuar konstipacionin kronik

Trajnimi i muskujve të legenit

Trajnimi biofeedback përfshin punën me një terapist që përdor pajisje për t'ju ndihmuar të mësoni të relaksoni dhe të forconi muskujt e legenit.

Kirurgjia

• Kirurgjia mund të jetë një opsion nëse keni provuar trajtimet e tjera dhe kapsllëku kronik është shkaktuar nga një bllokim, rektocele, fizurë anale ose strikturë
• Për njerëzit që kanë provuar pa sukses trajtime të tjera pa sukses dhe që kanë lëvizje jonormale të ngadalshme të feceve përmes zorrës së trashë, heqja kirurgjike e një pjese të zorrës së trashë mund të jetë një opsion.
• Kirurgjia për të hequr të gjithë zorrën e trashë është rrallë e nevojshme

Masat në kushtet e shtëpisë

• Në kushtet e shtëpisë mund të ndërmerren po ato masa që parandalojnë kapsllëkun (shih më lart)

Mjekësia alternative

Shumë njerëz përdorin ilaçe alternative dhe plotësuese për të trajtuar kapsllëkun, por këto qasje nuk janë studiuar mirë.

• Përdorimi i një probiotiku të tillë si bifidobacterium ose lactobacillus mund të jetë i dobishme, por nevojiten më shumë studime
• Fructooligosaccharidet, një sheqer që gjendet natyrshëm në shumë fruta dhe perime, mund të jetë gjithashtu i dobishëm
• Studiuesit aktualisht po vlerësojnë dobinë e akupunkturës

Pyesni mjekun tuaj për ekzaminimet për konstipacionin që ofrohen në qytetin ku ju banoni.

Konsultohuni me mjekun e qëndrës suaj shëndetësore për cdo informacion që ju  kërkoni të dini.

Konsultohuni online me mjekun

Shih materialin Video (intervista me mjekun; intervista me personel mjekësor, testimonials, vox pop)