Ky informacion mund t`ju ndihmojë ju të kuptoni më shumë rreth kolitit ulçeroz dhe se cfarë mund të bëni ju për të zvogëluar rrezikun tuaj për këtë gjendje.

Ndajeni informacionin me të gjithë njerëzit e tjerë që njihni.

Koliti ulçeroz – cfarë është

• Koliti  ulçeroz është një sëmundje inflamatore e zorrëve në të cilën veshja e brendshme e zorrës së trashë dhe rektumit është e inflamuar

Kush preket nga koliti ulçeroz?

• Koliti ulçeroz është më i zaknoshëm tek popullatat e Amerikës Veriore dhe Europën Veriore si dhe tek pasardhësit e Hebrenjeve
• Sëmundja mund të trashëgohet duke qënë se deri në 20% e njerëzve me sëmundje inflamatore të zorrëve kanë një të afërm të shkallës së parë (nëna, babai, vëllai ose motra) të prekur nga kjo sëmundje

Simptomat dhe shenjat e kolitit ulçeroz

Simptomat e kolitit ulçeroz mund të përfshijnë:

• Diarre me gjak, shpesh simptoma kryesore e kolitit ulceroz
• Lëvizjet e shpeshta të zorrëve (defekim i shpeshtë)
• Dhimbje barku ose rektale
• Urgjencë për të defekuar
• Pamundësi për të defekuar pavarësisht urgjencës
• Ethe
• Humbje peshe
• Lodhje
• Dhimbje e artikulacioneve
• Skuqjet e lëkurës (rash)
• Herë pas here, kapsllëk dhe spazma rektale
• Tek fëmijët, mungesë rritjeje

Shumica e njerëzve me kolit ulceroz kanë simptoma të lehta deri të moderuara. Ecuria e kolitit ulceroz mund të variojë, dhe disa njerëz mund të kenë periudha të gjata remisioni.

Shkaqet e kolitit ulçeroz

• Shkaku i saktë i kolit ulçeroz mbetet i panjohur. Më parë, mendohej se dieta dhe stresi luanin një rol, por tani mjekët e dinë se këta faktorë mund të përkeqësojnë, por nuk shkaktojnë kolit ulçeroz.
• Sëmundja duket se ka dhe një komponent gjenetik. Megjithatë, shumica e njerëzve me kolit ulçeroz nuk e kanë këtë histori familjare

Faktorët e rrezikut të kolitit ulçeroz

• Mosha e re – Koliti ulçeroz zakonisht fillon para moshës 30 vjecare, por mund të ndodhë në cdo moshë dhe tek disa njerëz sëmundja shfaqet vetëm pas të 60-ave
• Etnia ose raca – edhe pse njerëzit e bardhë kanë rrezikun më të lartë, sëmundja mund të prekë cdo racë. Hebrenjtë Ashkenazi kanë rrezikun më të lartë
• Historia familjare – rreziku rritet nëse keni të afërm me këtë sëmundje

Komplikacionet e kolitit ulçeroz

• Gjakderdhje e rëndë
• Një vrimë në kolon (perforacioni i kolonit)
• Dehidratim i rëndë
• Humbja e kockave (osteoporoza)
• Inflamacion i lëkurës tuaj, artikulacioneve dhe syve
• Rritje e rrezikut të kancerit të zorrës së trashë
• Kolon (zorrë e trashë) që enjtet me shpejtësi (megakolon toksik)
• Rritja e rrezikut të mpiksjes së gjakut në venat dhe arteriet.

Ekzaminimet për diagnozën e kolitit ulçeroz

• Një ekzaminim i plotë fizik dhe monitorimi i kujdesshëm ndihmojnë në vendosjen e një diagnoze të saktë. Mjeku do t'ju monitorojë para dhe gjatë një sulmi (ataku, episodi) të kolitit ulçerativ me analizën e gjakut dhe një kolonoskopi; kjo ofron informacion të vlefshëm duke vënë në dukje gjatësinë dhe shtrirjen e atakut
• Një tjetër tregues i mirë i ashpërsisë së sëmundjes është frekuenca dhe ashpërsia e diarresë. Pacienti klasifikohet se vuan nga forma e rëndë e sëmundjes nëse përjeton gjashtë ose më shumë lëvizje të zorrëve (defekime) në ditë. Mjeku është veçanërisht i interesuar të shohë nëse frekuenca e lëvizjeve të zorrëve rritet gjatë një ataku

Mjeku gjithashtu do të urdhërojë teste të gjakut dhe veceve për të ndihmuar në konfirmimin e diagnozës. Procedurat e tjera diagnostikuese përfshijnë:

• Skanime imazherike – Skanimi CT ose klizma me barium
• Sigmoidoskopi fleksibile
• Kolonoskopi

Trajtimi i kolitit ulçeroz

Trajtimi i kolitivi ulçeroz synon zvogëlimin e inflamacionit, gjë që mund të cojë në zhdukje ose shërim të sëmundjes.  Dy opsionet kryesore të trajtimit janë mjekimi dhe kirurgjia. Rreth 70% e pacientëve përgjigjen mirë ndaj medikamenteve, kurse të tjerët mund të kenë nevojë për kirurgji.

Trajtimi medikamentoz

Trajtimi i kolitit ulçeroz është një proces shumë i individualizuar. Trajtimi medikamentoz ndryshohet sipas nevojës. Regjimi specifik i medikamenteve do të varet kryesisht nga ashpërsia e sëmundjes tek pacientët e vecantë. Medikamentet që mund të përdoren janë:

• Ilacet anti-inflamatore
• Medikamentet imunsupresive
• Preparatet biologjike
• Antibiotikë sipas rastit
• Mjekime anti diarreike
• Ilace kundër dhimbjes
• Suplemente hekuri

Trajtimi kirurgjikal

Nëse pacienti nuk është përgjigjur mirë ndaj një regjimi mjekimi ose ka zhvilluar komplikime të kolitit, ai/ajo mund të jetë kandidat për kirurgji për trajtimin e kolitit ulçeroz.

Kolektomia (heqja e një pjese ose të gjithë zorrës së trashë) mund të përdoret në fëmijët me kolit ulçeroz që kanë përjetuar vonesë të rritjes. Tek të gjithë pacientët, kolektomia me zgjedhje mund të jetë një shërim për kolitin ulçeroz. Pothuajse gjithmonë, procedura është kolektomia totale, që do të thotë që hiqet i gjithë koloni

Procedurat kirurgjikale përfshijnë:

• Proktokolektomia totale me ileostomi Brooke
• Proktokolektomi restauruese me anastomozën ileale me xhep anal

Figura. Opsionet kirurgjikale për trajtimin e kolitit ulçeroz. A – proktokolektomia; B – ileostomia Brooke; C – Ileostomia me xhep Koch; D – proktokolektomia restauruese

Masat në kushtet e shtëpisë

Edhe pse mund të ndjeheni të pashpresë kur jeni prekur nga koliti ulçeroz, ndryshimet në dietë dhe stilin e jetesës mund të kontrollojnë simptomat dhe të zgjasin kohën midis atakeve të sëmundjes.

Nuk ka fakte që ushqimet që konsumoni shkaktojnë sëmundje inflamatorë të zorrëe, por disa ushqime dhe pije mund të përkeqësojnë shenjat dhe simptomat, vecanërisht gjatë atake.  Ushqimet që duhen shmangur ose kufizuar përfshijnë:

• Produktet e bulmetit
• Kufizoni marrjen e fibrave, ushqimeve pikante, alkoolit dhe kafeinës

Masa të tjera përfshijnë:

• Konsumimin e vakteve të vogla
• Pirjen e sasive të mëdha të lëngjeve
• Konsulta me dietistin
• Redukimi i stresi nëpërmjet ushtrimeve, ushtrime relaksimi dhe të frymëmarrjes

Pyesni mjekun tuaj për ekzaminimet për kolitin ulçeroz që ofrohen në qytetin ku ju banoni.

Konsultohuni me mjekun e qëndrës suaj shëndetësore për cdo informacion që ju  kërkoni të dini.

Konsultohuni online me mjekun

Shih materialin Video (intervista me mjekun; intervista me personel mjekësor, testimonials, vox pop)