Ky informacioni mund t`ju ndihmojë ju të kuptoni më shumë rreth gurëve të tëmthit dhe se cfarë mund të bëni ju për të zvogëluar rrezikun tuaj për këtë gjendje.

Ndajeni informacionin me të gjithë njerëzit e tjerë që njihni.

Gurët e tëmthit – cfarë janë

Gurët e tëmthit formohen kur bila e ruajtur në fshikëzën e tëmthit ngurtësohet në material me konsistencë si gur.

Kur gurët e tëmthit janë të pranishëm në vetë fshikëzën e tëmthit, kjo gjendje quhet kolelitiazë. Kur gurët e tëmthit janë të pranishëm në kanalet biliare, gjendja quhet koledokolitiazë.

Figura. Gurët e tëmthit

Sa të shpeshtë janë gurët e tëmthit?

• Gurët e tëmthit prekin rreth 9-21% të njerëzve.

Sa të rrezikshëm janë gurët e tëmthit?

• Gurët e tëmthit që pengojnë kanalet biliare mund të çojnë në një infeksion të rëndë ose jetë-kërcënues të kanaleve biliare, pankreasit ose mëlçisë.
• Kanalet mund të pengohen/bllokohen nga kanceri ose trauma, por kjo nuk lidhet me gurët e tëmthit.

Simptomat dhe shenjat e gurëve të tëmthit

Fillimisht gurët e tëmthit nuk shkaktojnë simptoma. Por nëse zmadhohen mjaftueshëm, gurët e tëmthit mund të shkaktojnë sulme/atake që karakterizohen nga:

• Dhimbje të qëndrueshme, e fortë në pjesën e sipërme të barkut, që rritet me shpejtësi dhe mund të zgjasë nga 30 minuta në disa orë
• Dhimbje në shpinë midis kreshtave të shpatullave
• Dhimbje në shpatullën e djathtë
• Të përziera
• Të vjella
• Ethe, të dridhura
• Iktër (zverdhje) e lëkurës ose syve
• Fryrje dhe tendosje barku
• Dispespi, etj.

Në rast të përjetimit të etheve, djersitjes, të dridhura, ikter dhe çngjyrosje e feceve, duhet kontaktuar menjëherë me mjekun.

Shkaqet e gurëve të tëmthit

• Gurët e kolesterolit besohet se formohen kur bila përmban shumë kolesterol, shumë bilirubinë, kripëra të pamjaftueshme biliare, ose kur fshikëza e tëmthit nuk zbrazet siç duhet për ndonjë arsye tjetër.
• Gurët e pigmentit priren të zhvillohen tek njerëzit që kanë cirrozë, infeksione të traktit biliar dhe çrregullime të trashëguara të gjakut siç është drepanocitoza. Shkaqet e këtyre gurëve janë të pasigurta (nuk njihen me saktësi).

Faktorët e rrezikut të gurëve të tëmthit

• Obeziteti
• Estrogjeni (gjinia femër)
• Përkatësia etnike
• Gjinia
• Mosha
• Barnat për uljen e kolesterolit
• Diabeti
• Humbja e shpejtë e peshës trupore

Komplikacionet e gurëve të tëmthit

• Inflamacion të fshikëzës së tëmthit
• Bllokimi i kanalit të përbashkët biliar
• Bllokimi i kanalit pankreatik
• Kancer të fshikëzës së tëmthit

Parndalimi i gurëve të fshikëzës së tëmthit

• Mos shmangni (kapërceni) vaktet
• Humbni peshë në mënyrë të ngadaltë
• Ruani një peshë të shëndetshme trupore

Ekzaminimet dhe trajtimi i gurëve të tëmthit

Në disa raste, gurët e tëmthit asimptomatikë zbulohen rastësisht - gjatë testimit për një diagnozë tjetër. Megjithatë, kur dhimbja vazhdon ose ndodh vazhdimisht, mjeku mund të marrë  historinë e plotë mjekësore të pacientit, mund të kryejë një ekzaminim të plotë fizik, si dhe të sugjerojë procedurat diagnostike të tilla si:

• Ultratingujt (eko)
• Kolecistografia
• Testet e gjakut
• Tomografia e kompjuterizuar (e quajtur edhe CT ose CAT scan)
• Kolangiopankreatografia retrograde endoskopike (ERCP)
• Sfinkterotomia.

Trajtimi i gurëve të tëmthit përfshin

• Heqja e fshikëzës së tëmthit (kolecistektomia)
• Terapia orale për tretjen e gurëve
• Shkrirja e gurëve me eter metil-tert-butil
• Litotripsia ekstrakorporale me goditje (ESËL)
• Terapia e tretjes me kontakt

Pyesni mjekun tuaj për ekzaminimet për gurët e tëmthit që ofrohen në qytetin ku ju banoni.

Konsultohuni me mjekun e qëndrës suaj shëndetësore për cdo informacion që ju  kërkoni të dini.

Konsultohuni online me mjekun

Shih materialin Video (intervista me mjekun; intervista me personel mjekësor, testimonials, vox pop)