Ky informacioni mund t`ju ndihmojë ju të kuptoni më shumë rreth disfagisë dhe se cfarë mund të bëni ju për të zvogëluar rrezikun tuaj për këtë gjendje.

Ndajeni informacionin me të gjithë njerëzit e tjerë që njihni.

Disfagia – cfarë është

• Disfagia është një term i përdorur për të përshkruar vështirësinë në gëlltitje.
• Kur njerëzit vuajnë nga disfagia atyre u duhet më shumë kohë dhe përpjekje për të lëvizur ushqimin ose lëngun nga goja në stomak. Disfagia gjithashtu mund të shoqërohet me dhimbje. Në disa raste, gëlltitja mund të jetë e pamundur.
• Vështirësia rastësore në gëlltitje, sic ndodh kur hahet shumë shpejt ose ushqimi nuk përtypet mirë,  zakonisht nuk është shkak për shqetësim. Por disfagia e vazhdueshme mund të tregojë një gjendje të rëndë shëndetësore që kërkon trajtim.

Figura. Disfagia

Sa e shpeshtë është disfagia?

Disfagia mund të ndodhë në çdo moshë, por është më e zakonshme tek të rriturit e moshuar.

Simptomat dhe shenjat e disfagisë

Shenjat dhe simptomat e lidhura me disfaginë mund të përfshijnë:

• Dhimbje gjatë gëlltitjes (odinofagia)
• Pamundësi për të gëlltitur
• Ndjesia e ngecjes së ushqimit në fut ose kraharor ose pas kockës së gjoksit (sternum)
• Rrjedhja e pështymës nga goja në mënyrë të pavullnetshme (drooling)
• Ngjirja ose trashja e zërit
• Sjellja e ushqimit mbrapshpt në gojë (regurgitim)
• Urth (djegie) e shpeshtë në ezofag
• Kthimi i ushqimit ose acidit të stomakut në fyt
• Humbje e papritur e peshës trupore
• Kollitje ose mbytje gjatë gëlltitjes
• Nevoja për t’a ndarë ushqimin në pjesë më të vogla ose shmangia e ushqimeve të caktuara për shkak të problemit të gëlltitjes

Shkaqet e disfagisë

Gëlltitja është një proces kompleks dhe disa gjendje mund të ndërhyjnë në këtë proces. Ndonjëherë shkaku i disfagisë nuk mund të identifikohet. Megjithatë, disfagia përgjithësisht klasifikohet në një nga kategoritë e mëposhtme.

Disfagia ezofageale

Disfagia ezofageale i referohet ndjesisë së ngecjes së ushqimit ose të mbetjes varur të ushqimit në bazën e fytit tuaj ose në gjoks pasi të keni filluar të gëlltisni. Disa nga shkaqet e disfagisë ezofageale janë:

• Akalazia. Kur muskuli i poshtëm i ezofagut (sfinkteri) nuk relaksohet siç duhet për të lënë ushqimin të hyjë në stomak, kjo mund të bëjë që ushqimi të kthehet mbrapsht në fyt.  
• Shtrëngimi ezofageal
• Tumoret ezofageale
• Trupat e huaj
• Sëmundja e refluksit gastroezofageal
• Ezofagiti eozinofilik.
• Skleroderma. Zhvillimi i indeve të ngjashme me indin e cikatriceve në ezofag
• Terapia e rrezatimit

Disfagia orofaringeale

Disa gjendje mund të dobësojnë muskujt e fytit, duke e bërë të vështirë lëvizjen e ushqimit nga goja në fyt dhe ezofag kur fillon gëlltitja. Personi mund të mbytet ose kollitet kur përpiqet të gëlltisë dhe të ketë ndjesinë e kalimit të ushqimit në trake ose lart drejt hundës. Kjo mund të çojë në pneumoni

Shkaqet e disfagisë orofaringeale përfshijnë:

• Çrregullime dhe dëmtime neurologjike
• Divertikulumi faringoezofageal (divertikulumi Zenker). Një qese e vogël që formon dhe grumbullon pjesët e ushqimit në fyt, shpesh e vendosur mbi ezofag
• Kanceri

Faktorët e rrezikut të disfagisë

• Mosha. Të moshuarit kanë rrezik më të lartë të vështirësisë së gëlltitjes. Por, disfagia, nuk konsiderohet si një shenjë normale e moshimit.
• Disa gjendje shëndetësore. Njerëzit me crregullime të caktuara neurologjike ose të sistemit nervor kanë më shumë gjasa që të përjetojnë vështirësi të gëlltitjes.

Komplikacionet e disfagisë

Disfagia mund të cojë në:

• Kequshqyerje, humbja të peshës dhe dehidrim
• Pneumonia e aspirimit. Ushqimi ose lëngu që hyjnë në rrugët e frymëmarrjes kur përpiqeni të gëlltisni mund të shkaktojë pneumoni nga aspirimi, sepse ushqimi mund të fusë ose transportojë bakteret në mushkëri.
• Mbytje ndërsa përpiqemi të gëlltisim ushqimin.

Ekzaminimet për disfaginë

Ekzaminimet për disfaginë mund të përfshijnë:

• Radiografinë me rreze X me një material kontrasti (rreze X me barium)
• Studimi dinamik i gëlltitjes
• Ekzaminimi vizual i ezofagut (endoskopia)
• Vlerësimi i gëlltitjes me endoskop me fibra optike
• Testi i muskujve të ezofagut (manometria)
• Skanimi

Trajtimi i disfagisë

Trajtimi i disfagisë varet nga lloji i disfagisë dhe mund të përfshijë:

• Ushtrime mësimore për të mësuar teknikat e gëlltitjes
• Zgjerimin ezofageal
• Kirurgjinë (psh., miotomia laparoskopike Heller, vendosje stenti, etj.)
• Medikamente të ndryshme (antiacide për refluksin, kortikosteroide për ezofagitin eozinofilik, etj.)
• Në raste të disfagisë së rëndë mund të rekomandohen dieta të vecanta të lëngshme dhe ushqimi nëpërmjet një tubi.

Kurat në kushtet e shtëpisë

Disa masa të thjeshta që mund të ndërmerrni në shtëpi për të lehtësuar simptomat tuaja përfshijnë:

• Ndryshimi i zakoneve të të ushqyerit - ushqime më të vogla, dhe më shpesh, përtypje e plotë e ushqimit, ngrënie e ngadaltë
• Testoni ushqime me konsistencë të ndryshme për të parë nëse ndonjë prej tyre shkakton më shumë probleme.
• Shmangia e alkoolit, duhanit dhe kafeinës.

Parandalimi i disfagisë

Megjithëse vështirësitë e gëlltitjes nuk mund të parandalohen, mund të zvogëloni rrezikun e vështirësisë rastësore të gëlltitjes duke ngrënë ngadalë dhe duke përtypur mirë ushqimin tuaj. Zbulimi i hershëm dhe trajtimi efektiv i refluksit gastroezofageal mund të ulin rrezikun e zhvillimit të disfagisë që shoqërohet me një ngushtim ezofageal.

Pyesni mjekun tuaj për ekzaminimet për disfaginë që ofrohen në qytetin ku ju banoni.

Konsultohuni me mjekun e qëndrës suaj shëndetësore për cdo informacion që ju  kërkoni të dini.

Konsultohuni online me mjekun

Shih materialin Video (intervista me mjekun; intervista me personel mjekësor, testimonials, vox pop)