Ky informacion mund t`ju ndihmojë ju të kuptoni më shumë rreth degjenerimit makular të thatë dhe se cfarë mund të bëni ju për të zvogëluar rrezikun tuaj për këtë gjendje.

Ndajeni informacionin me të gjithë njerëzit e tjerë që njihni.

Degjenerimi makular i thatë – cfarë është

• Degjenerimi makular i thatë është një çrregullim i zakonshëm i syve tek njerëzit mbi 50 vjeç.
• Kjo gjendje shkakton vizion qendror të paqartë ose të zvogëluar, për shkak të hollimit të makulës. Makula është pjesa e retinës përgjegjëse për një vizion të qartë në vijën tuaj të drejtpërdrejtë të shikimit.
• Degjenerimi makular i thatë mund të zhvillohet së pari në një sy dhe pastaj të ndikojë në të dy sytë. Me kalimin e kohës, vizioni juaj mund të përkeqësohet dhe të ndikojë në aftësinë tuaj për të bërë gjëra të tilla si leximi, ngarja e makinës dhe njohja e fytyrave. Por kjo nuk do të thotë që ju do të humbni të gjithë shikimin tuaj.
• Zbulimi i hershëm dhe masat e vetë-kujdesit mund të vonojnë humbjen e shikimit për shkak të degjenerimit makular të thatë.

Kush preket nga degjenerimi makular i thatë?

• Globalisht, degjenerimi makular për shkak të moshës renditet në vend të 3-të si shkak i verbërisë pas kataraktit dhe glaukomës.
• Është shkaku kryesor i verbërisë në vendet e industrializuara.
• Faktori kryesor i rrezikut është plakja.

Llojet e degjenerimit makular

Degjenerimi makular klasifikohet në llojin e thatë dhe të njomë.

Degjenerimi makular i thatë është një nga dy llojet e degjenerimit makular të lidhur me moshën. Ai mund të përparojë në degjenerimin makular të njomë (neovaskular), i cili karakterizohet nga rritja e enëve të gjakut nën retinë dhe rrjedhjet e tyre.

• Lloji i thatë është më i zakonshëm, por zakonisht përparon ngadalë (gjatë viteve).
• Lloji i njomë ka më shumë gjasa të shkaktojë një ndryshim relativisht të papritur në shikim duke rezultuar në humbje serioze të shikimit.

Simptomat dhe shenjat e degjenerimit makular të thatë

Simptomat e degjenerimit makular të thatë zakonisht zhvillohen gradualisht dhe pa dhimbje. Ato mund të përfshijnë:

• Shtrembërimet vizuale, të tilla si linjat e drejta që duken të përkulura
• Shikimi qendror i reduktuar në njërën ose në të dy sytë
• Nevoja për dritë më të ndritshme gjatë leximit ose duke bërë punë me gjëra të imta
• Rritja e vështirësisë për t’u përshtatur me nivelet e ulëta të dritës, siç është kur hyjmë në një restorant me ndriçim të pakët
• Rritja e turbullimit të të fjalëve të shtypura
• Zvogëlimi i intensitetit ose shkëlqimit të ngjyrave
• Vështirësi në njohjen e fytyrave

Degjenerimi makular i thatë zakonisht prek të dy sytë. Nëse preket vetëm një sy, mund të mos vëresh ndryshime në shikimin tënd sepse syri i mirë mund të kompensojë syrin e dobët. Dhe gjendja nuk ndikon në vizionin anësor (periferik), kështu që rrallë shkakton verbim total.

Figura. Shikimi i njerëzve me degjenerim makular

Shkaqet e degjenerimit makular të thatë

• Askush nuk e di saktësisht se çfarë shkakton degjenerimin makular të thatë. Por studimet shkencore tregojnë se mund të lidhet me një kombinim të trashëgimisë dhe faktorëve të mjedisit, duke përfshirë pirjen e duhanit dhe dietën.
• Gjendja zhvillohet ndërsa syri moshohet. Degjenerimi makular i thatë prek makulan - një zonë e retinës që është përgjegjëse për një vizion të qartë në vijën tuaj të drejtpërdrejtë të shikimit. Me kalimin e kohës, indet në makulan tuaj mund të hollohet dhe të prishet.

Faktorët e rrezikut të degjenerimit makular të thatë

Faktorët që mund të rrisin rrezikun e degjenerimit makular përfshijnë:

• Mosha. Kjo sëmundje është më e zakonshme tek njerëzit mbi 50 vjeç
• Historia familjare dhe gjenetika. Kjo sëmundje ka një komponent të trashëguar
• Raca. Degjenerimi makular është më i zakonshëm në kaukazianët (të bardhët).
• Pirja e duhanit. Pirja e cigareve ose duke u ekspozuar rregullisht ndaj tymit të duhanit në mënyrë të konsiderueshme rrit rrezikun e degjenerimit makular.
• Obeziteti. Hulumtimet tregojnë se të qenit obez mund të rrisë mundësinë që degjenerimi i hershëm ose i ndërmjetëm makular të përparojë në formën më të rëndë të sëmundjes.
• Sëmundjet kardiovaskulare. Nëse keni pasur sëmundje që kanë prekur zemrën dhe enët e gjakut, ju mund të jeni në rrezik më të lartë të degjenerimit makular.

Komplikimet e degjenerimit makular të thatë

Njerëzit, degjenerimi makular i thatë i të cilëve ka përparuar në humbjen e shikimit qendror, kanë një rrezik më të lartë të depresionit dhe izolimit social. Me humbjen e thellë të shikimit, njerëzit mund të shohin hallucinacione vizuale (sindroma Charles Bonnet). Dhe degjenerimi makular i thatë mund të përparojë në degjenerimin makular të lagësht, gjë që mund të shkaktojë humbje të shpejtë të shikimit nëse nuk trajtohet.

Parandalimi i degjenerimit makular të thatë

Është e rëndësishme që të keni ekzaminime rutinë të syve për të identifikuar shenjat e hershme të degjenerimit makular. Masat e mëposhtme mund të ndihmojnë në zvogëlimin e rrezikut tuaj për zhvillimin e degjenerimit makular të thatë:

• Menaxho gjendjet e tjera mjekësore. Për shembull, nëse keni sëmundje kardiovaskulare ose presion të lartë të gjakut, merrni mjekimin tuaj dhe ndiqni udhëzimet e mjekut për kontrollimin e gjendjes.
• Mos pini duhan.
• Ruani një peshë trupore të shëndetshme dhe ushtrohuni rregullisht.
• Zgjidhni një dietë të pasur me fruta dhe perime.
• Përfshini peshq në dietën tuaj. Acidet yndyrore Omega-3, të cilat gjenden tek peshqit, mund të zvogëlojnë rrezikun e degjenerimit makular. Arroret, të tilla si arrat, gjithashtu përmbajnë acide yndyrore omega-3.

Ekzaminimet për diagnozën e degjenerimit makular të thatë

Mjeku mund të diagnostikojë gjendjen tuaj duke shqyrtuar historinë tuaj mjekësore dhe familjare dhe kryerjen e një ekzaminimi të plotë të syve. Ai ose ajo mund të bëjë edhe disa teste të tjera, duke përfshirë:

• Ekzaminimi i pjesës së prapme të syrit (fundus oculi) – Mund të evidentohet një pamje me pika që është shkaktuar nga depozitat e verdha që formohen nën retinë. Njerëzit me degjenerim makular shpesh kanë shumë depozitime të tilla.

Figura. Degjenerimi makular dhe depozitimet e verdha në retinë

• Testet për defektet në qendër të shikimit të pacientit - Degjenerimi makular mund të shkaktojë që disa nga linjat e drejta në rrjet të duken të zbehura, të përthyera ose të deformuara.

Figura. Rrjeta Amsler

Ekzaminime të tjera përshijnë:

• Angiografia me fluorosceinë.
• Angiografia jeshile e indocianinës.
• Tomografia e koherencës optike.

Trajtimi i degjenerimit makular të thatë

• Deri tani, nuk ka trajtim për degjenerimin makular të thatë. Nëse gjendja është diagnostikuar herët, mund të ndërmerrni hapa për të ndihmuar në ngadalësimin e përparimit të sëmundjes, siç janë marrja e shtesave të vitaminave, të hahet shëndetshëm dhe lënia e duhanit.

Rehabilitimi i shikimit të ulët

• Mund të jetë e dobishme për ju të punoni me një specialist të rehabilitimit të vizionit të dobët, terapist profesional, mjekun e syve dhe profesionistë të tjerët të trajnuar në rehabilitimin e shikimit të ulët. Ata mund t'ju ndihmojnë të gjeni mënyra për t'iu përshtatur ndryshimeve në shikimin tuaj.

Kirurgjia për të implantuar një lente teleskopike

• Për pacientë të caktuar me degjenerim të avancuar makular të thatë në të dy sytë, një mundësi për të përmirësuar vizionin mund të jetë operacioni për të implantuar një lente teleskopike në një sy. Kjo mund të jetë veçanërisht e dobishme në një mjedis urban për të ndihmuar në identifikimin e shenjave të rrugës.

Stili i jetesës dhe masat në kushtet e shtëpisë

Edhe pas vënies së diagnozës së degjenerimit makular të thatë, mund të ndërmerrni hapa që mund të ndihmojnë në ngadalësimin e humbjes së shikimit:

• Mos pini duhan.
• Zgjidhni një dietë të shëndetshme – me shumë fruta, perime, nivele të larta të zinkut, bulmet, acide yndyrore omega-3, etj.
• Menaxho gjendjet e tjera mjekësore.
• Ruani një peshë trupore të shëndetshme dhe ushtrohuni rregullisht.
• Ekzaminoni sytë tuaj në mënyrë të rregullt.

Përballja dhe mbështetja

Këto këshilla mund t'ju ndihmojnë të përballoni ndryshimet në shikimin tuaj në:

• Pyesni mjekun tuaj të syrit që të kontrollojë rekomandimet për numrin dhe llojin e syzeve tuaja.
• Përdorni pajisje zmadhuese.
• Ndryshoni ekranin e kompjuterit tuaj dhe shtoni sisteme audio.
• Përdorni mjetet elektronike të leximit dhe ndërfaqen e zërit.
• Zgjidhni pajisjet speciale të bëra për shikimin e ulët.
• Përdorni drita më të ndritshme në shtëpinë tuaj.
• Merrni mbështetje.

Pyesni mjekun tuaj për ekzaminimet për degjenerimin makular të thatë që ofrohen në qytetin ku ju banoni.

Konsultohuni me mjekun e qëndrës suaj shëndetësore për cdo informacion që ju  kërkoni të dini.

Konsultohuni online me mjekun

Shih materialin Video (intervista me mjekun; intervista me personel mjekësor, testimonials, vox pop)