Ky informacion mund t`ju ndihmojë ju të kuptoni më shumë rreth ambliopisë dhe se cfarë mund të bëni ju për të zvogëluar rrezikun tuaj për këtë gjendje.

Ndajeni informacionin me të gjithë njerëzit e tjerë që njihni.

Ambliopia – cfarë është

• Syri dembel (ambliopia) është reduktimi i shikimit në një sy të shkaktuar nga zhvillimi i parregullt i shikimit në fillim të jetës. Syri i dobët ose dembel shpesh endet brenda dhe jashtë.
• Ambliopia në përgjithësi zhvillohet që nga lindja deri në moshën 7 vjeçare. Ajo është shkaku kryesor i uljes së shikimit në një sy midis fëmijëve. Rrallë, ambliopia prek të dy sytë.
• Diagnoza e hershme dhe trajtimi mund të ndihmojnë në parandalimin e problemeve afatgjata me shikimin e fëmijës suaj. Syri dembel zakonisht mund të korrigjohet me syze ose lente kontakti ose bllokim të përkohshëm të syrit. Ndonjëherë mund të kërkohet kirurgjia.

Kush preket nga ambliopia?

• Prevalenca e ambliopisë në SHBA është rreth 2% deri 3%.
• Djemtë dhe vajzat preken në mënyrë të barabartë.
• Shkaku më i zakonshëm i ambliopisë është gabimi refraktiv (strabizmi) në rreth 75% të rasteve.
• Prevalenca e ambliopisë nuk varion me moshën.
• Sidoqoftë, zbulimi i ambliopisë është më sfidues tek fëmijët e rinj para se këta të fillojnë të flasin sesa tek fëmijët më të mëdhenj.

Simptomat dhe shenjat e ambliopisë

Shenjat dhe simptomat e syrit dembel përfshijnë:

• Një sy që endet nga brenda dhe nga jashtë
• Sytë që duket se nuk punojnë së bashku
• Perceptimi i dobët i thellësisë
• Mbyllja e syve përgjysëm për të parë më mirë
• Kthimi i kokës për të parë
• Rezultatet jonormale të testeve të depistimit të shikimit.

Ndonjëherë syri dembel nuk është i dukshëm përvecse nëpërmjet ekzaminimit të syrit.

Kur të kontaktoni mjekun

• Kontaktoni me mjekun e fëmijës nëse vëreni që njëri sy i tij endet në drejtime të ndryshme në çdo kohë pas javëve të para të jetës. Ekzaminimi i shikimit është veçanërisht i rëndësishëm nëse ka një histori familjare me sytë e kryqëzuar, katarakt të fëmijërisë ose gjendje të tjera të syve.
• Për të gjithë fëmijët, rekomandohet një ekzaminimi i plotë i syve midis moshave 3 dhe 5 vjec.

Shkaqet e ambliopisë

Syri dembel zhvillohet për shkak të eksperiencës jonormale vizuale në fillim të jetës që ndryshon rrugët nervore midis një shtrese të hollë të indeve (retinë) në pjesën e prapme të syrit dhe trurit. Syri më i dobët merr më pak sinjale vizuale. Përfundimisht, aftësia e syve për të punuar së bashku zvogëlohet, dhe truri shtyp ose injoron sinjalet nga syri më i dobët.

Çdo gjë që mjegullon apo turbullon shikimin e një fëmije ose bën që sytë të kryqëzohen mund të rezultojë në sy dembel. Shkaqet e zakonshme të syrit dembel përfshijnë:

• Mosbalancimi i muskujve (strabizmi). Shkaku më i zakonshëm i syrit dembel është një çekuilibër në muskujt që i drejtojnë dhe pozicionojnë sytë.
• Diferenca në mprehtësinë e shikimit midis syve (anizometropia refraktive). Një ndryshim i rëndësishëm midis recetave në secilin sy - shpesh për shkak të hipermetropisë por ndonjëherë edhe miopisë ose ndonjë papërsosmërie në sipërfaqen e syrit të quajtur astigmatizëm - mund të rezultojë në sy dembel.
• Privimi. Çdo problem në njërin sy - si një zonë e mjegullt në lente (katarakta) - mund të privojë një fëmijë nga shikimi i qartë në atë sy. Ambliopia e deprivimit në foshnjëri kërkon trajtim urgjent për të parandaluar humbjen e përhershme të shikimit. Ambliopia e privimit shpesh rezulton në ambliopinë e formës më të rëndë.

Faktorët e rrezikut të ambliopisë

Faktorët që lidhen me një rrezik të rritur të syve dembelë përfshijnë:

• Lindja e parakohshme
• Madhësia e vogël në lindje
• Historia familjare e syrit dembel
• Paaftësitë zhvillimore

Komplikimet e ambliopisë

• Sytë dembelë të patrajtuar mund të shkaktojnë humbje të përhershme të shikimit. Syri dembel është shkaku i humbjes së përhershme të shikimit në 2.9% të të rriturve.

Ekzaminimet për diagnozën e ambliopisë

Mjeku do të kryejë një ekzaminim të syve, duke kontrolluar shëndetin e syve, sytë endacakë, diferencën e shikimit midis syve ose shikimin e dobët. Zakonisht pupilat dilatohen, zgjerim që con në shikim të turbullt për disa orë ose një ditë.

Metoda e përdorur për të testuar shikimin varet nga mosha dhe faza e zhvillimit të fëmijës suaj:

• Fëmijët preverbal (përpara se të flasin). Një aparat zmadhimi mund të përdoret për të zbuluar kataraktën. Testime të tjera mund të vlerësojnë aftësinë e një fëmije ose të foshnjës për të fiksuar shikimin e tij ose të saj dhe për të ndjekur një objekt që lëviz.
• Fëmijët e moshës 3 vjeç e lart. Testet me fotografi ose letra mund të vlerësojnë vizionin e fëmijës. Secili sy mbyllet me radhë për t testuar tjetrin.

Trajtimi i ambliopisë

Është e rëndësishme të filloni trajtimin për syrin dembel sa më shpejt që të jetë e mundur në fëmijëri, kur formohen lidhjet e ndërlikuara midis syrit dhe trurit. Rezultatet më të mira ndodhin kur trajtimi fillon para moshës 7 vjec, ndonëse gjysma e fëmijëve në moshë ndërmjet 7 dhe 17 vjeç përgjigjet mirë ndaj trajtimit.

Mundësitë e trajtimit varen nga shkaku i syrit bembel dhe sa ka ndikuar ky problem në shikimin e fëmijës. Mjeku mund të rekomandojë:

• Syze korrigjuese
• Bllokim i syrit. Për të stimuluar syrin më të dobët, fëmija juaj mund të mbajë bllokues syri mbi syrin më të fortë. Ky bllokues mbahet në përgjithësi për dy deri në gjashtë orë në ditë.
• Filtri Bangerter. Ky filtër i veçantë vendoset në lentën e syrit të syrit më të fortë. Filtri mjegullon syrin më të fortë dhe, si në rastin e bllokimit të syrit me një copë (patch), shërben për të stimuluar syrin më të dobët.
• Pika në sy. Aplikimi dy herë në javë në sy i pikave të atropinës (Isopto Atropine) mund të turbullojë përkohësisht pamjen në syrin më të fortë. Kjo do ta inkurajojë fëmijën tuaj që të përdorë syrin më të dobët dhe ofron një alternativë ndaj bllokimit të syrit me patch. Efektet anësore përfshijnë ndjeshmërinë ndaj dritës.
• Kirurgjia. Nëse sytë e fëmijës suaj kryqëzohen ose enden, mjeku juaj mund të rekomandojë riparimin kirurgjikal të muskujve të syrit. Fëmija juaj gjithashtu mund të ketë nevojë për kirurgji nëse ai ose ajo ka qepallat të rëna ose katarakt.

Trajtime të bazuara në aktivitete - të tilla si vizatimi, bërja e puzzles ose lojëra kompjuterike - tani janë në dispozicion. Efektiviteti i shtimit të këtyre aktiviteteve në terapi të tjera nuk është vërtetuar ende.

Për shumicën e fëmijëve me sy dembel, trajtimi i duhur përmirëson shikimin brenda disa javësh deri disa muajsh. Trajtimi mund të zgjasë nga gjashtë muaj deri në dy vjet.

Është e rëndësishme që fëmija të monitorohet për përsëritjen e syrit dembel - që mund të ndodhë deri në 25% të fëmijëve me këtë gjendje. Në qoftë se syri i dembel përsëritet, trajtimi do të duhet të fillojë përsëri.

Pyesni mjekun tuaj për ekzaminimet për ambliopinë që ofrohen në qytetin ku ju banoni.

Konsultohuni me mjekun e qëndrës suaj shëndetësore për cdo informacion që ju  kërkoni të dini.

Konsultohuni online me mjekun

Shih materialin Video (intervista me mjekun; intervista me personel mjekësor, testimonials, vox pop)