COVID-19: Fakte që mund t'ju surprizojnë!
Në janar 2020, shkencëtarët njoftuan se një koronavirus i ri, SARS-CoV-2, ishte përgjegjës shpërthimin e një sëmundje që prekte frymëmarrjen dhe që kishte simptoma si të pneumonisë në Wuhan, Kinë. Që nga ajo kohë, koronavirus i ri është përhapur në të gjithë botën, duke infektuar më shumë se 100 milionë njerëz.
Më shumë infoDeri më tani, ju ndoshta dini shumë për këtë virus, pasi ka një “boom” informacionesh në media, por fakte të reja dalin çdo ditë nga studimet. Ja disa prej tyre:
1. Anosmia (humbja e nuhatjes) është një simptomë.
Simptomat më të zakonshme të raportuara të COVID-19 përfshijnë ethe, kollë dhe temperaturë. Sidoqoftë, ndërsa sëmundja është përhapur në të gjithë botën, ofruesit e kujdesit shëndetësor kanë vërejtur disa simptoma të pazakonta, duke përfshirë humbjen e nuhatjes (anosmi) dhe ndjesinë e zvogëluar të shijes (ageusia).
Në Korenë e Jugut, 30% e njerëzve që dolën pozitivë për virusin thanë se humbja e nuhatjes ishte simptoma e tyre e parë e madhe. Në Gjermani, më shumë se 2 në 3 raste të konfirmuara përfshinin humbjen e nuhatjes dhe shijes.
Mjekët rekomandojnë që çdokush që përjeton një humbje të papritur të nuhatjes ose shijes të izolohet dhe të kontaktojë siguruesin e kujdesit shëndetësor.
2. SARS-CoV-2 lidhet ngushtë me qelizat njerëzore.
Në vitin 2003, SARS, ose sindroma e rëndë akute e frymëmarrjes, u përhap nga Azia në të gjithë botën, duke prekur më shumë se 8,000 njerëz dhe duke vrarë më shumë se 700 gjatë një periudhe gjashtëmujore. Virusi që shkaktoi SARS (SARS-CoV) është i ngjashëm me atë që shkakton COVID-19 - të dy janë lloje të koronavirusëve - por studiuesit kohët e fundit kanë zbuluar një ndryshim të rëndësishëm që mund të shpjegojë pse koronavirusi i ri është kaq i vështirë për tu ndaluar: SARS- CoV-2 (virusi që shkakton COVID-19) lidhet 10 deri në 20 herë më fort në qelizat njerëzore sesa SARS-CoV (virusi përgjegjës për SARS).
3. Coronavirus mund të bëjë që foshnjat të sëmuren rëndë.
Krahasuar me të rriturit, fëmijët duket se kanë shumë më pak të ngjarë të sëmuren nëse bien në kontakt me koronavirusin e ri. Sidoqoftë, fëmijët nën 1 vjeç duket se janë më të rrezikuar ndaj komplikacioneve serioze sesa fëmijët më të rritur. Nga të dhënat e 2,143 fëmijëve kinezë, gati 11% e foshnjave të prekura ishin të sëmurë rëndë ose kritikisht, krahasuar me 7% të fëmijëve të moshës 1 deri në 5 vjeç, 4% të fëmijëve të moshës 6 deri në 15 vjeç dhe 3% të adoleshentëve të moshës 16 vjeç e lart. Në Shtetet e Bashkuara, nga 12 shkurt deri më 2 prill 2020, më pak se 2% të rasteve ishin tek fëmijët më të vegjël se 18 vjeç. Nga këto raste pediatrike, 15% ishin te fëmijët nën 12 muaj.
Një sindromë inflamatore multisistemike (MIS) po prek disa fëmijë pozitivë për infeksionin aktual ose të fundit të SARS-CoV-2. MIS është e rrallë, por shumë serioze. MIS karakterizohet nga simptoma gastrointestinale dhe inflamacion kardiak (ose sistem tjetër). Sindroma është e ngjashme me sëmundjen Kawasaki, një sëmundje që mund të çojë në zgjerimin e arterieve koronare apo edhe aneurizmat e arterieve koronare. Kontaktoni menjëherë mjekun tuaj nëse fëmija juaj ka ethe, dhimbje barku, të vjella, diarre, dhimbje qafe, skuqje, sy të gjakosur dhe / ose është shumë më i lodhur se zakonisht.
4. Virusi COVID-19 mund të jetojë nëpër sipërfaqe për ditë me radhë.
COVID-19 përhapet kryesisht përmes spërklave të frymëmarrjes. Kur një person i infektuar tështin ose kollitet, virusi mund të kalojë nga një person tek tjetri, ose drejtpërdrejt ose përmes një sipërfaqe të ndërmjetme. Virusi gjithashtu mund të përhapet përmes ajrit, por kjo ka më shumë të ngjarë të ndodhë në zona të mbushura me njerëz, me ajrosje të dobët sesa në zona me shumë ajër të jashtëm dhe me pak njerëz.
Studiuesit kanë zbuluar se virusi mund të jetojë deri në 24 orë në karton dhe 2-3 ditë në plastikë dhe çelik inox. CDC raporton se virusi u zbulua në sipërfaqet e anijes turistike Diamond Princess deri në 17 ditë pasi udhëtarët zbritën. Sidoqoftë, vetëm pjesë të virusit u zbuluan, jo viruse të afta të infektojnë një person.
5. Njerëzit që nuk shfaqin simptoma (asmiptomatikë) mund të përhapin virusin.
Një e treta e 565 qytetarëve japonezë të cilët u evakuan nga Wuhani në shkurt 2020, që rezultuan pozitivë për infeksionin e koronavirusit, kurrë nuk zhvilluan simptoma të COVID-19. Gjithashtu një studim nga Kina raporton se më shumë se gjysma e fëmijëve të infektuar nuk kishin simptoma ose vetëm simptoma të lehta. CDC vlerëson se deri në 40% të individëve të infektuar nuk përjetojnë simptoma.
Ky është një lajm i mirë për individët e prekur, por një lajm i keq për shëndetin publik sepse njerëzit që janë të infektuar por nuk kanë simptoma mund ta përhapin virusin pa dashje tek të tjerët. Zyrtarët e shëndetit publik po u kërkojnë të gjithë njerëzve të kufizojnë në mënyrë dramatike kontaktet shoqërore për të parandaluar përhapjen e sëmundjes. Vendosja e maskës kur shkoni në një vend të brendshëm publik mbron të tjerët sepse mund të jeni të infektuar pa e ditur.
6. Personat me grup gjaku A mund të jenë më të ndjeshëm ndaj infeksionit.
Një studim kinez i 2,173 individëve të cilët u shtruan në spital me COVID-19 zbuloi se përqindja e njerëzve të sëmurë me grup gjaku A ishte dukshëm më e madhe se pritshmëritë e studiuesve. Studimi gjithashtu zbuloi se kishte më pak seç pritej njerëz të sëmurë me grup gjaku 0.
Studimet gjenomike të pacientëve nga Italia dhe Spanja kanë mbështetur këto gjetje, duke treguar një rrezik më të lartë të zhvillimit të komplikacioneve të frymëmarrjes COVID-19 në pacientët me grup gjaku A.